فرشته اى راهنما و بر ديگرى شيطانى فتنه گر ايستاده است . اين فرمان مىدهد و آن باز مى دارد . شيطان به سرپيچى فرمان مىدهد و فرشته باز مى دارد . اين همان كلام خداوند است : « از راست و چپ نشسته اند . ( آدمى ) هيچ سخنى را بر زبان نمى آورد ، مگر اينكه مراقبى آماده نزد او حاضر است » 437 . امام صادق عليه السلام : هيچ مؤمنى نيست جز آنكه در درون دلش دو گوش است : گوشى كه وسواس خنّاس در آن زمزمه مىكند و گوشى كه فرشته در آن مى دمد ، پس خداوند مؤمن را با فرشته تأييد مىكند و اين همان گفته خداوند است : « آنها را با روحى از خود تأييد نمود » . 438 . امام صادق عليه السلام : براى دل دو گوش است : روح ايمان خير را نجوا مىكند و شيطان شرّ را ، پس هر كدام بر ديگرى چيره شود بر دل مسلط گردد . 439 . امام صادق عليه السلام - خطاب به سليمان بن خالد - : اى سليمان ! براى تو دلى و گوشهايى است . خداوند هرگاه اراده كند كه بنده اى را هدايت كند ، گوشهاى دلش را مى گشايد و هرگاه جز اين بخواهد ، گوشهاى دلش را مى بندد و ديگر هيچ گاه صالح نشود . اين همان كلام خداوند متعال است : « يا چنين است كه بر دلهايشان قفل هايى است ؟ » . ر . ك : ص 157 ح 415 / و 1 / 4 . 1 / 4 : مبدأ اصلى همه ادراكات 440 . امام على عليه السلام : دل دفتر انديشه است . 441 . امام على عليه السلام : دل دفتر ديده است . 442 . امام على عليه السلام : دل سرچشمه حكمت است . 443 . در مناظره امام صادق عليه السلام با ابو شاكر ديصانى : ابو شاكر گفت : . . . دانستى كه ما جز آنچه را با چشمهايمان ادراك مى كنيم يا با گوشهايمان مى شنويم يا با دهانهايمان مى چشيم يا با بينيهايمان احساس مى كنيم يا با پوستهايمان